"श्रमप्रतिष्ठा"………
अलीकडे सामाजिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रात वावर असल्याने बऱ्याचदा विद्यार्थी आणि युवकांसाठी "श्रमप्रतिष्ठा" या विषयावर बोलावे लागते.आमच्यावेळी हा भाषणाचा विषय नसेल कदाचित पण आमच्या जडण घडणीत मात्र श्रमप्रतीष्ठेचा मोठा वाटा आहे.
सिंधुदुर्ग जिल्हा मुख्यालय निर्मितीच्या कामाने नुकताच(1992) वेग घेतला होता.ओरोस येथे मोठ्यामोठ्या प्रशासकीय इमारती आणि इतर विकासकामांची अनेक बांधकामे सुरु झाली होती. दरम्यान "आम्ही" सुद्धा स्थापत्य अभियांत्रिकी पदविका घेऊन आमच्या गावी परतलो होतो.त्याकाळात सिव्हिल इंजिनीअर ना फारसे चांगले दिवस नव्हते.शासकीय भरती प्रकिया पूर्णपणे ठप्प होती. पुण्या-मुंबईत खाजगी काम करण्यापेक्षा घरची "पेज"खाऊन इथेच काम शोधणे हितावह वाटत होते कारण मुख्यालयातील कामांच्या रूपाने संधी तर समोरच होती.
मी वर "आम्ही" असा उल्लेख केला तो (भोसले-सावंत असल्याने) स्वतःला आदरार्थी संबोधन म्हणून नव्हे तर "आम्ही" म्हणजे माझा मित्र "संतोष कदम" व मी असा होता. इथे आल्यावर आम्ही दोघानीही ओरोसला वेगवेगळ्या फर्म मध्ये कामाची कामाची सुरवात केली. या कामाचे विकासक "सिडको"म्हणजे एक आगळं वेगळं कुटुंबच होतं.नवी मुंबई आणि इतर प्रांतातून आलेले मोठमोठे ठेकेदार आणि इंजिनीअर मंडळी खूपच मिळून मिसळून वागणारी होती. आम्ही वयाने लहान,त्यात इथले "भूमिपुत्र" आणि हरहुन्नरी असल्याने आमचा संचार सर्वत्र आणि सर्वमान्य असायचा.
स्वतः कंत्राटदार व्हायची फार इच्छा होती ती "वसंत धडके" या एका सज्जन कार्यकारी अभियंत्याने अगदी सहजपणे पूर्ण केली.त्यांच्याच पुढाकाराने पहिलं-वहिलं काम मिळालं तेही रस्त्याच. खूप आनंद झाला. संतोष कदम व मी एकत्रपणे ते सुरु केले. आमच्याकडे तेव्हा कामासाठीची साधन सामुग्री किवा आर्थिक तरतूद तशी काहीच नव्हती.पण सगळ्यांशी यारी-दोस्ती छान होती, त्यामुळे सहकार्याची खात्री होती. आमच्या पहिल्याच कामाचे स्वरूप होते मातीचा भराव करून एक मोरी (सी डी वर्क) बांधायची आणि रस्ता खडीकरण करायचे. नवीन घमेली,टिकाव फावड्यांची खरेदी झाली.मुहूर्ताचा नारळ फुटला.त्याच दिवशी भरावाचे काम सुरु करायचे ठरले. संध्याकाळच्या वेळी कुठल्याश्या दुसऱ्या कामावर खोदकाम चालू होते, त्या ठिकाणची माती भाड्याच्या डंपरने आणण्याची बोलणी झाली.माती फुकट आणि वर मशीनने भरून मिळणार होती फक्त डंपर अनलोड केल्यावर हवारी (मातीचा ढीग पसरणे) साठी कामगारांची गरज होती ते सुद्धा सांगितले. थोडक्यात सगळी "जोडणी"पूर्ण झाली होती.
स्वतःचे पहिले काम असल्याने ती संध्याकाळ एका वेगळ्या उत्सुकतेची होती.जोडणीप्रमाणे माती भरून डंपर आला पण हवारीसाठी सांगितलेल्या कामगारांचा अजून पत्ता नव्हता,त्यांच्या शोधार्थ त्यांच्या झोपड्यावर गेलो तर ते काम करणं तर सोडा पण उभे रहाण्याच्या अवस्थेतही नव्हते. थोडेसे नाराज होऊन परत आलो.
चंदू नावाचा डंपर ड्रायव्हर तसा आमचा मित्रच होता त्याला म्हणालो,चंदू,तू निघ… तू दुसरी मातीची ट्रीप आणेपर्यंत आमची हवारी झालेली असेल. चंदूने त्याच्या एकशे नव्याण्णवचा गेअर टाकला आणि सुसाट निघाला,इकडे आम्ही दोघांनीही शर्ट उतरवले, हातात फावडी घेऊन मातीची हवारी सुरु केली. एक ट्रीप . दुसरी ट्रीप…पुढच्या अनेक ट्रीपा. मध्येच केव्हातरी चंदुला दया आली, त्याने आमच्यासाठी दोन बीअर आणि स्वतःसाठी एक कि दोन चपट्या आणल्या (तेव्हा कधीतरी बीअर चालायची). पहिल्या कामाचे सेलेब्रेशन तिथेच पार पडले. रात्र पुढे सरकत होती तसा आमचा माती भरावही पुढे सरकत होता. त्या रात्री उण्यापुऱ्या दोन तीन तासांचीच झोप मिळाली,पण तरीही जागरण झालेले न जाणवण्या इतपत ती गाढ होती. सकाळी उठून रात्री आपण केलेले काम पाहण्याचा त्यावेळचा जो आनंद होता तो मलातरी शब्दबद्ध करता येणे शक्य नाही. पुढच्या काळात असेच कधीतरी भरदुपारी तापलेले पाईप गाडीतून उतरणे,बांधकामावर स्वतः पाणी मारणे अश्या अनेक गोष्टींची मजा घेत घेत इथपर्यंत पोहोचलो ते श्रमप्रतिष्ठेनेच……
अलीकडे सामाजिक आणि शैक्षणिक क्षेत्रात वावर असल्याने बऱ्याचदा विद्यार्थी आणि युवकांसाठी "श्रमप्रतिष्ठा" या विषयावर बोलावे लागते.आमच्यावेळी हा भाषणाचा विषय नसेल कदाचित पण आमच्या जडण घडणीत मात्र श्रमप्रतीष्ठेचा मोठा वाटा आहे.
सिंधुदुर्ग जिल्हा मुख्यालय निर्मितीच्या कामाने नुकताच(1992) वेग घेतला होता.ओरोस येथे मोठ्यामोठ्या प्रशासकीय इमारती आणि इतर विकासकामांची अनेक बांधकामे सुरु झाली होती. दरम्यान "आम्ही" सुद्धा स्थापत्य अभियांत्रिकी पदविका घेऊन आमच्या गावी परतलो होतो.त्याकाळात सिव्हिल इंजिनीअर ना फारसे चांगले दिवस नव्हते.शासकीय भरती प्रकिया पूर्णपणे ठप्प होती. पुण्या-मुंबईत खाजगी काम करण्यापेक्षा घरची "पेज"खाऊन इथेच काम शोधणे हितावह वाटत होते कारण मुख्यालयातील कामांच्या रूपाने संधी तर समोरच होती.
मी वर "आम्ही" असा उल्लेख केला तो (भोसले-सावंत असल्याने) स्वतःला आदरार्थी संबोधन म्हणून नव्हे तर "आम्ही" म्हणजे माझा मित्र "संतोष कदम" व मी असा होता. इथे आल्यावर आम्ही दोघानीही ओरोसला वेगवेगळ्या फर्म मध्ये कामाची कामाची सुरवात केली. या कामाचे विकासक "सिडको"म्हणजे एक आगळं वेगळं कुटुंबच होतं.नवी मुंबई आणि इतर प्रांतातून आलेले मोठमोठे ठेकेदार आणि इंजिनीअर मंडळी खूपच मिळून मिसळून वागणारी होती. आम्ही वयाने लहान,त्यात इथले "भूमिपुत्र" आणि हरहुन्नरी असल्याने आमचा संचार सर्वत्र आणि सर्वमान्य असायचा.
स्वतः कंत्राटदार व्हायची फार इच्छा होती ती "वसंत धडके" या एका सज्जन कार्यकारी अभियंत्याने अगदी सहजपणे पूर्ण केली.त्यांच्याच पुढाकाराने पहिलं-वहिलं काम मिळालं तेही रस्त्याच. खूप आनंद झाला. संतोष कदम व मी एकत्रपणे ते सुरु केले. आमच्याकडे तेव्हा कामासाठीची साधन सामुग्री किवा आर्थिक तरतूद तशी काहीच नव्हती.पण सगळ्यांशी यारी-दोस्ती छान होती, त्यामुळे सहकार्याची खात्री होती. आमच्या पहिल्याच कामाचे स्वरूप होते मातीचा भराव करून एक मोरी (सी डी वर्क) बांधायची आणि रस्ता खडीकरण करायचे. नवीन घमेली,टिकाव फावड्यांची खरेदी झाली.मुहूर्ताचा नारळ फुटला.त्याच दिवशी भरावाचे काम सुरु करायचे ठरले. संध्याकाळच्या वेळी कुठल्याश्या दुसऱ्या कामावर खोदकाम चालू होते, त्या ठिकाणची माती भाड्याच्या डंपरने आणण्याची बोलणी झाली.माती फुकट आणि वर मशीनने भरून मिळणार होती फक्त डंपर अनलोड केल्यावर हवारी (मातीचा ढीग पसरणे) साठी कामगारांची गरज होती ते सुद्धा सांगितले. थोडक्यात सगळी "जोडणी"पूर्ण झाली होती.
स्वतःचे पहिले काम असल्याने ती संध्याकाळ एका वेगळ्या उत्सुकतेची होती.जोडणीप्रमाणे माती भरून डंपर आला पण हवारीसाठी सांगितलेल्या कामगारांचा अजून पत्ता नव्हता,त्यांच्या शोधार्थ त्यांच्या झोपड्यावर गेलो तर ते काम करणं तर सोडा पण उभे रहाण्याच्या अवस्थेतही नव्हते. थोडेसे नाराज होऊन परत आलो.
चंदू नावाचा डंपर ड्रायव्हर तसा आमचा मित्रच होता त्याला म्हणालो,चंदू,तू निघ… तू दुसरी मातीची ट्रीप आणेपर्यंत आमची हवारी झालेली असेल. चंदूने त्याच्या एकशे नव्याण्णवचा गेअर टाकला आणि सुसाट निघाला,इकडे आम्ही दोघांनीही शर्ट उतरवले, हातात फावडी घेऊन मातीची हवारी सुरु केली. एक ट्रीप . दुसरी ट्रीप…पुढच्या अनेक ट्रीपा. मध्येच केव्हातरी चंदुला दया आली, त्याने आमच्यासाठी दोन बीअर आणि स्वतःसाठी एक कि दोन चपट्या आणल्या (तेव्हा कधीतरी बीअर चालायची). पहिल्या कामाचे सेलेब्रेशन तिथेच पार पडले. रात्र पुढे सरकत होती तसा आमचा माती भरावही पुढे सरकत होता. त्या रात्री उण्यापुऱ्या दोन तीन तासांचीच झोप मिळाली,पण तरीही जागरण झालेले न जाणवण्या इतपत ती गाढ होती. सकाळी उठून रात्री आपण केलेले काम पाहण्याचा त्यावेळचा जो आनंद होता तो मलातरी शब्दबद्ध करता येणे शक्य नाही. पुढच्या काळात असेच कधीतरी भरदुपारी तापलेले पाईप गाडीतून उतरणे,बांधकामावर स्वतः पाणी मारणे अश्या अनेक गोष्टींची मजा घेत घेत इथपर्यंत पोहोचलो ते श्रमप्रतिष्ठेनेच……
No comments:
Post a Comment